ROLA NISKOKALORYCZNYCH SUBSTANCJI SŁODZĄCYCH W KONTROLI MASY CIAŁA

cukierWobec rosnących wskaźników otyłości, jako potencjalnie użyteczne narzędzie do kontroli masy ciała zaproponowano niskokaloryczne substancje słodzące. Zapewniając słodki smak bez udziału kalorii, niskokaloryczne substancje słodzące mogą stanowić smaczny sposób na zmniejszenie gęstości energetycznej diety. Może to pomóc ludziom osiągnąć i utrzymać właściwą masę ciała w połączeniu ze zrównoważoną dietą i zdrowym stylem życia.

Otyłość na świecie

Ponad pół miliarda dorosłych na całym świecie sklasyfikowano w 2008 r. jako otyłych – jest to niemal podwojenie liczby z 1980 roku.1 Jest to rosnący globalny trend, który prowadzi do znacznego wzrostu problemów zdrowotnych związanych z dietą i stylem życia. Nadmiar tkanki tłuszczowej związany jest z podwyższonym ciśnieniem krwi, podwyższonym cholesterolem i insulinoopornością. Przyczynia się także do zwiększonego ryzyka choroby niedokrwiennej serca, udaru, cukrzycy typu 2 i niektórych rodzajów raka.1

Jako że wskaźniki otyłości nadal się zwiększają, potrzebne są strategie wspierające jednostki w osiągnięciu i utrzymaniu prawidłowej masy ciała. Z dietetycznego punktu widzenia, substytucja cukru niskokalorycznymi substancjami słodzącymi jest jednym z potencjalnie użytecznych sposobów wspierania ludzi w zmniejszaniu ich masy ciała.

Zmniejszanie masy ciała z udziałem niskokalorycznych substancji słodzących

Utrata masy ciała występuje wtedy, gdy ilość energii pochodzącej z żywności i napojów jest mniejsza niż energia wydatkowana. Wymiana cukru (np. sacharozy, glukozy, syropu glukozowo-fruktozowego) na niskokaloryczne substancje słodzące jest jednym ze sposobów zmniejszenia gęstości energetycznej diety przy jednoczesnym zachowaniu słodkiego smaku pokarmów i napojów, jak również wykazano, iż obniża spożycie energii, wspierając przez to utratę masy ciała.2-4

Według przeglądu 16 randominizowanych badań, spożywanie niskokalorycznej substancji słodzącej, aspartamu, zamiast cukru, spowodowało zmniejszenie całkowitego spożycia energii o 10%.2 Według obliczeń autorów, może to równać się z szybkością utraty masy ciała o około 0,2 kg tygodniowo dla osoby dorosłej. ważącej 75 kg. Rozsądnie jest przyjąć, że ten stopień utraty masy ciała będzie również obserwowany u osób z nadwagą i otyłością. Ostatnie teoretyczne badania z Holandii również wykazały, że stosowanie niskokalorycznych substancji słodzących zamiast dodatku cukru, w napojach gazowanych może obniżyć wskaźnik masy ciała (BMI) w populacji zdrowych, młodych dorosłych.5 Potrzebnych jest więcej dowodów w celu potwierdzenia, czy jest to prawdziwy związek przyczynowo-skutkowy, jako że wyniki oparte są na założeniach dotyczących konsumpcji cukru przez ludzi.

Pułapką w stosowaniu niskokalorycznych substancji słodzących w celu utraty masy ciała jest to, że ludzie mają tendencję do wyrównania zredukowanych kalorii poprzez zwiększenie spożycia energii z innego rodzaju jedzenia i picia.2 Wydaje się jednak, że motywacja może zmienić ten efekt: ludzie, którzy są zaangażowani w przestrzeganie reżimu odchudzania, są w stanie z powodzeniem używać niskokalorycznych substancji słodzących w ramach zdrowego stylu życia dla długoterminowej utraty wagi i utrzymania masy ciała.6

Rola apetytu

Pomimo dowodów, nadal istnieje obawa, że niskokaloryczne substancje słodzące są bardziej „tuczące” niż cukier. Wczesne badania doniosły, że niskokaloryczne substancje słodzące w produktach nie dostarczających energii jak napoje, mogą zwiększać apetyt, ale kolejne badania nie zaobserwowały takiej zależności.7 Literatura również nie tłumaczy fizjologicznych mechanizmów, dzięki którym substancje słodzące mogą zwiększać spożycie energii.

Jednocześnie, niskokaloryczne substancje słodzące nie hamują apetytu i dlatego nie są „magicznym” rozwiązaniem dla otyłości. Zamiast tego, powinny one być postrzegane jako narzędzie do utraty masy ciała w kontekście zrównoważonej diety i aktywnego fizycznie stylu życia.8

Wykorzystanie w przyszłości

Dostępne dowody sugerują, że niskokaloryczne substancje słodzące mogą zmniejszyć spożycie energii i być pomocne w kontroli masy ciała u zdrowych dorosłych osób, stosowane jako substytut cukru w próbach interwencyjnych wśród ludzi. Należy jednak podkreślić, że wiele czynników wpływa na przyrost masy ciała. Wobec tego każdy wysiłek, aby osiągnąć i utrzymać zdrową masę ciała musi być częścią ogólnego zdrowego stylu życia.

Więcej informacji

www.eufic.org/page/en/nutrition/Sweeteners/

PIśmiennictwo
  1. Światowa Organizacja Zdrowia (2011). Global status report on noncommunicable diseases 2010: Description of the global burden of NCDs, their risk factors and determinants: http://www.who.int/nmh/publications/ncd_report2010/en/index.html
  2. de la Hunty A et al. (2006). A review of the effectiveness of aspartame in helping with weight control. Nutr Bull 31:115–128.
  3. Wiebe N et al. (2011). A systematic review on the effect of sweeteners on glycemic response and clinically relevant outcomes. BMC Med 9:123.
  4. Tate DF et al. (2012). Replacing caloric beverages with water or diet beverages for weight loss in adults: main results of the Choose Healthy Options Consciously Everyday (CHOICE) randomized clinical trial. Am J ClinNutr 95(3):555–563.
  5. Hendriksen M et al. (2011). Impact of substituting added sugar in carbonated soft drinks by intense sweeteners in young adults in the Netherlands: example of a benefit-risk approach. Eur J Nutr 50:41–51.
  6. Blackburn G et al. (1997). The effect of aspartame as part of a multidisciplinary weight-control program on short- and long-term control of body weight. Am J ClinNutr 65:409–418.
  7. Mattes R &Popkin B. (2009). Nonnutritive sweetener consumption in humans: effects on appetite and food intake and their putative mechanisms. Am J ClinNutr 89(1):1–14.
  8. Bellisle F &Drewnowski A. (2007). Intense sweeteners, energy intake and the control of body weight. Eur J ClinNutr 61:691–700.

Źródło: Europejska Rada Informacji o Żywności – EUFIC