JAK ZMINIMALIZOWAĆ MARNOWANIE ŻYWNOŚCI?

waste450Każdego dnia, duże ilości jedzenia, które mogłyby zostać skonsumowane (lub mieć inne zastosowanie) są marnowane. Co możemy zrobić, aby zmniejszyć ilość marnowanego jedzenia, by zaoszczędzić pieniądze i zasoby naturalne, a także pomóc upewnić się, że osoby potrzebujące są nakarmione?

Co za marnotrawstwo! 

W Europie, każdego roku marnowanych jest około 89 milionów ton żywności. Żywność marnuje się na każdym etapie łańcucha żywnościowego – od pola do stołu, przez producentów, przetwórców, sprzedawców detalicznych, restauratorów i konsumentów.

Ze względu na to, zmniejszenie ilości marnowanej żywności zajmuje ważne miejsce w programach instytucji unijnych. Parlament Europejski wezwał do natychmiastowego zbiorowego działania mającego na celu zmniejszenie o połowę ilości marnowanej żywności do 2025 roku, a Komisja Europejska dąży do tej redukcji do roku 2020, mając żywność za główny priorytet w swojej „Mapie drogowej dla Europy efektywnej pod względem zasobów”. Ambicja ta wymaga wspólnych wysiłków całego łańcucha zaopatrzenia w żywność.2,3

Podobnie, zmniejszenie marnotrawstwa żywności wymaga także zmian w nawykach konsumentów. W bogatych w żywność narodach Europy, duża część żywności wyrzucana jest przez gospodarstwa domowe (37 mln ton).1 Bada się marnowanie żywności w całej Europie. Większość dowodów pochodzi z Wielkiej Brytanii, gdzie szacuje się, że można oszczędzić 60% wyrzucanej żywności przez gospodarstwa domowe, co przekłada się średnio na 480 funtów (€565) oszczędności gospodarstwa domowego każdego roku. Ponadto szacowane oszczędności środowiskowe utożsamia się z zabraniem z drogi 1 na 5 samochodów.4


Dlaczego marnuje się żywność?

Istnieje wiele powodów marnowania żywności; różnią się one między sektorami łańcucha żywnościowego. Brakuje standardowych danych dotyczących marnotrawstwa żywności, szczególnie w produkcji i handlu detalicznym. Marnotrawstwo żywności w rolnictwie również zasługuje na dalsze badania. Większość strat w produkcji jest w rzeczywistości nieunikniona; dużo odpadów jest niejadalnych lub jest wynikiem problemów technicznych, które prowadzą do nadprodukcji, powstania wyrobów zniekształconych lub uszkodzonych. Hurtownicy i detaliści stawiają czoła wyzwaniom logistycznym, w tym zarządzaniem zapasami: przewidywaniem popytu i właściwym przechowywaniem, spełnianiem oczekiwań dotyczących jakości wyrobów spełniających, czy koordynacją między sektorami.

W odniesieniu do gospodarstw domowych i kuchni cateringowych, głównymi przyczynami wyrzucania żywności (marnotrawstwo, którego można uniknąć) ) są pozostawianie (resztek) na talerzu, pozostałości po gotowaniu, lub jej niewykorzystanie w odpowiednim czasie. Tutaj marnowanie żywności odnosi się do świadomości jednostek i postaw, a także praktycznych umiejętności postępowania z żywnością, takich jak planowanie, porcjowanie i przechowywanie.1Domowe przyczyny marnowania żywności mogą różnić się między sobą z powodu czynników regionalnych, w tym klimatu, statusu społeczno-ekonomicznego i kultury, na przykład zwyczaju hojnego przygotowywania większej ilości jedzenia, niż mogłoby być zjedzone i generowanie resztek żywności. Zalecane są dalsze badania na poziomie krajowym mogące pomóc w prewencji (marnotrawienia żywności).1

Oznaczenia daty na etykietach żywności są podobno jednym z najważniejszych elementów informacji poszukiwanych przez konsumentów europejskich.5 Badanie konsumenckie (Wielka Brytania i Irlandia) podkreśla zamieszanie wokół daty oznakowania: około jedna trzecia żywności jest odrzucana przed dniem wskazywanym przez „najlepiej spożyć przed”.6,7 Praktyki przechowywania stwarzają również pole do poprawy. Większość owoców i warzyw będzie zachowanych dłużej, gdy są przechowywane w lodówce. Jednak tylko 23% konsumentów stwierdziło, że przechowuje świeże owoce, a 53% świeże warzywa, w lodówce. Wiele osób woli zostawiać żywność pozostawioną „nieszczelnie” lub luzem, otwartą do atmosfery, co powoduje obniżenie świeżości (w przeciwieństwie do chleba, który szybciej czerstwieje w lodówce).8


Walka z marnowaniem żywności 

Hierarchia postępowania z odpadami wg Ramowej Dyrektywie w sprawie Marnowania Żywności UE 2008/98/WE, daje pierwszeństwo redukcji ilości odpadów u źródła, a następnie ponownemu wykorzystaniu, recyklingu i odzyskaniu, traktując pozbycie się, jako ostateczność.9 Koncepcja ta została zastosowana w odniesieniu do marnowania żywności przez Amerykańską Agencję Ochrony Środowiska. Po pierwszej próbie zmniejszenia ilości odpadów sugeruje ona, że jadalne jedzenie jest redystrybuowane do ludzi, zwierząt a następnie do przemysłu.1

W całej Europie istnieje ponad sto inicjatyw na rzecz zmniejszenia gromadzenia odpadów żywności. Strategie obejmują podnoszenie świadomości poprzez kampanie informacyjne, szkolenia, pomiar ilości odpadów oraz poprawę logistyki. Jednak działanie to jest stosunkowo nowe a jego ocena ograniczona – obydwa powinny być kontynuowane.1


Pomiar marnowanej żywności 

Akt oddzielenia żywności od innych odpadów może prowadzić do zwiększania świadomości. Osobne „zbiórki odpadów żywnościowych” przynoszą korzyści dla środowiska (odpady żywności są kompostowane /trawione – tlenowo), ale ich wpływ na zmniejszenie marnotrawstwa żywności musi jeszcze zostać obliczony.1 Pomiar i raportowanie poziomu odpadów dodatkowo promuje zaangażowanie; stosowanie standardowych metod na poziomie krajowym pozwoli na ukierunkowane analizy i prewencje, które mogą być napędzane poprzez ustanowienie celów dotyczących zapobiegania powstawaniu odpadów.1


Kampania 

Program działań w zakresie odpadów/zasobów (The Waste & Resources Action Programme) (WRAP) prowadzi w Wielkiej Brytanii kampanię dla osób z „Love Food Hate Waste” (w języku angielskim kampania nazywa się „Miłość do żywności , nienawiść do marnowania”) notując 13% redukcję odpadów w ciągu 3 lat (2006/7–2010).10 WRAP dowiódł, że ludzie, którzy planują, tworzą listy zakupów i monitorują to, jaką żywność posiadają, tracą mniej jedzenia niż „spontaniczni nabywcy”.6 Organizacja zachęca ludzi do wykorzystania większości z resztek żywności i używania żywności, która jest bliska końca okresu trwałości w nowych przepisach. Podnoszenie świadomości na poziomie konsumentów może również podnosić świadomość w łańcuchu żywnościowym.1

Jednym ze sposobów jest kształcenie nawyków minimalizacji odpadów poprzez zajęcia gotowania, na przykład władze lokalne w Brukseli (BruxellesEnvironnement) przeszkoliło 1000 osób w 2009 roku.1 Parlament Europejski zalecił, by to praktyczne szkolenie było włączone do programów nauczania.2 Podobne edukacyjne możliwości istnieją w branży hotelarskiej. Firmy cateringowe mogą minimalizować ilość odpadów żywności przez przewidywanie popytu, prowadząc system rezerwacji i badania opinii klientów.Jednocześnie, pozwalanie gościom restauracyjnym na zabieranie resztek do domu (w tzw. „torbie dla pieska „) jest zjawiskiem powszechnym w Stanach Zjednoczonych, ale praktyka ta jest przyjmowana jest z dezaprobatą w niektórych krajach UE. Potrzebne są tu społeczne starania aby pozbyć się zakłopotania. Resztki powinny/mogą być przechowywane w lodówce w ciągu 2 godzin i spożywane w ciągu 24 godzin, podgrzewane do „aż do wrzenia”.11


Komunikowanie o świeżości 

Na etykietach można znaleźć kilka datowników: ” najlepiej spożyć przed”, „należy spożyć do”, „sprzedać przed”, na półce do” ale nie zawsze są one stosowane konsekwentnie.1

Parlament Europejski zaproponował podwójne znakowanie dat obejmujące zarówno „sprzedać przed” (które mogą pomóc detalistom uniknąć sprzedaży produktów, które osiągnęły koniec okresu eksploatacji) oraz datę „należy spożyć do”, ale zrozumienie terminologii przez konsumentów jest potrzebne w pierwszej kolejności.2

Obecne przepisy dotyczące przekazywania konsumentom informacji o żywności zastrzegają datę „należy spożyć do” dla produktów spożywczych łatwo psujących się. Po tym terminie uważa się je za niebezpieczne (wskaźnik bezpieczeństwa).12,13 Data „najlepiej spożyć przed” odnosi się do minimalnej trwałości, po tym terminie jest mało prawdopodobne, aby produkt powodował jakąkolwiek szkodę, ale jest to ostrzeżenie od producenta, że jakość sensoryczna (smak, konsystencja itp.) mogą nie być tak dobre, jak zamierzone (wskaźnik jakości). Integralną częścią ważności produktu musi być obok daty doradztwo w zakresie warunków przechowywania.12,13

Konsumenci powinni mieć pewność, że „. używając własnej oceny (wzrokowej, węchowej i smakowej) jest ona odpowiednia dla wielu produktów spożywczych”, z wyjątkiem sytuacji, gdy wygasła data „należy spożyć do”.1 Badania przeprowadzone przez Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w Irlandii, podkreśla, że znaczna część (46%) irlandzkich konsumentów stwierdza, że nie ma problemu z jedzeniem produktów po dacie „należy spożyć do”, a więc potencjalnie wystawia swoje zdrowie na niebezpieczeństwo.7 Produkty wykazujące przekroczoną datę „należy spożyć do”, choć wykazują jeszcze żadnych zmian, mogą być skażone szkodliwymi bakteriami, a zatem nie powinny być spożywane.7Konsumenci powinni upewnić się, że opakowanie jest nienaruszone, a zwłaszcza że suche produkty, takie jak: cukier, mąka i kawa, nie są wilgotne i są wolne od owadów.14

Dalsze wytyczne dla firm mogą pomóc w standaryzacji komunikacji dat i dać wskazówki dla magazynowania (co może znacznie wydłużyć okres przydatności do spożycia, np. trzymanie suchej karmy w opakowaniach hermetycznych).1Możliwości przechowywania żywności oferują zamrażarki. Doradztwo na etykietach żywności w zakresie zamrażania powinno być ujednolicone tak, aby konsumenci mogli pewnie i bezpiecznie zamrażać pokarm.15 Detaliści mogą także wspierać konsumentów poprzez promowanie (sprzedaż) produktów wraz z etykietami zamrażania, długopisami, pojemnikami, torbami termoizolacyjnymi (do transportu schłodzonej żywności do domu) i termometry do lodówek (w celu utrzymania w domowych chłodziarkach temperatury od 0°C do 5 °C).15

Innowacje w opakowaniach mogą zmniejszyć ilość odpadów (i ich ogólny wpływ na środowisko), poprzez poprawę materiałów i rozwiązania systemowe, takie jak opakowania zamykane oraz rozwój „inteligentnych” folii, które wskazują na utratę świeżości, poprzez zmianę koloru.1,2


Redystrybucja dobrej żywności 

Nadwyżki żywności powinny przesuwać się w dół hierarchii zarządzania odpadami i być redystrybuowane.1 Parlament Europejski wezwał Komisję Europejską do stworzenia jasnych wskazówek na temat bezpieczeństwa korzystania z tej żywności.2

Pozbywanie się żywności obejmuje wyrzucanie całkowicie jadalnej żywności z powodu jej wyglądu. Aby rozwiązać ten problem, Europejskie prawo regulujące standardy jakości owoców i warzyw zostało złagodzone (WE nr 1221/2008), aby umożliwić sprzedaż mniej estetycznych produktów.16 Niemniej jednak, ich sprzedaż i stosowanie wymaga akceptacji konsumentów. Zakres jakości może znaleźć odzwierciedlenie w cenie. W celu zaoszczędzenia odpadów żywności, detaliści wykorzystują promocje cenowe dla lekko uszkodzonej żywności lub tej, której okres ważności zbliża się do wygaśnięcia (jest to zakazane w niektórych Państwach Członkowskich).2 Przecenianie jest zalecane przy dużych ilościach zakupów, ale istnieje ryzyko przesunięcia zachowań związanych z marnowaniem żywności w stronę konsumenta (poprzez zachęcanie do nadmiernych zakupów), a nawet zachęcanie do nadmiernej konsumpcji.Istotną rolę odgrywają banki żywności. Niektóre kraje (np. Austria, Dania, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania) mają skuteczne programy banków żywności, w których nadmiar żywności jest transportowany od detalistów do osób potrzebujących lub innych punktów sprzedaży (np. do sklepów dyskontowych lub na rynki lokalne), ale są to działania na małą skalę.1


Oszczędności dookoła

Według Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa ” istnieje potrzeba znalezienia dobrego i korzystnego zastosowania dla bezpiecznej żywności, która jest obecnie wyrzucana.”17 Prognozuje się, że odpady żywności będą się zwiększać wraz ze wzrostem liczby ludności, popytu na żywność, i rosnącego bogactwa.1 Przemysł spożywczy, detaliści i konsumenci, wszyscy muszą być świadomi i działać w tym temacie. Kilka prostych efektywnych środków byłoby dobrych nie tylko dla naszych portfeli, ale mogłyby przynieść również globalne korzyści.


Więcej informacji:

www.lovefoodhatewaste.com
www.toogood-towaste.co.uk
www.foodwaste.ie
www.stopfoodwaste.ie
www.stopspildafmad.dk
www.etenisomopteeten.nl
http://slangintematen.se


Piśmiennictwo:
  1. Komisja Europejska (2010). Preparatory study on food waste across EU 27. Bruksela, Belgia:http://ec.europa.eu/environment/eussd/pdf/bio_foodwaste_report.pdf
  2. Parlament Europejski (2011). Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 grudnia 2011 r. Jak uniknąć marnotrawienia żywności: strategie na rzecz poprawy wydajności łańcucha żywnościowego w UE. Bruksela, Belgia: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P7-TA-2012-0014&language=EN&ring=A7-2011-0430
    http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2012-0014+0+DOC+XML+V0//PL
  3. Potocnik J, Europejski komisarz ds. środowiska (2011). It’s time to stop wasting food. Conference „combating food waste in the EU” Bruksela, dnia 8 listopada 2011 (Ref: SPEECH/11/725):http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=SPEECH/11/725&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en
  4. WRAP, about food waste: http://www.lovefoodhatewaste.com/about_food_waste
  5. EUFIC (2011). Forum n° 5 – Consumer response to portion information on food and drink packaging – A pan-European study. Brussels, Belgium: /article/en/expid/forum5-Consumer-response-portion-information-food-drink-packaging/
  6. WRAP (2011). Consumer insight: date labels and storage guidance. Banbury, Wielka Brytania:http://www.wrap.org.uk/content/consumer-insight-date-labels-and-storage-guidance-0
  7. Food Safety Authority of Ireland (2011). 5 out of 10 people ignore use by dates:http://www.fsai.ie/news_centre/press_releases/5_out_of_10_People_Ignore_Use_By_Dates/17112011.html
  8. WRAP (2007). Food storage and packaging. Banbury, UK: http://www.wrap.org.uk/content/food-storage-and-packaging
  9. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:312:0003:0003:PL:PDF
  10. WRAP (2011). WRAP reports significant progress on waste reduction: http://www.wrap.org.uk/content/wrap-reports-significant-progress-waste-reduction
  11. Sustainable Restaurant Association: http://www.toogood-towaste.co.uk/
  12. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:304:0018:0063:PL:PDF
  13. Dyrektywa 2000/13/We Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych:http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=DD:15:05:32000L0013:PL:PDF
  14. EU Food Policy (2012). Member states to debate legal status when „best before” date is exceeded. EU Food Policy 97:8.
  15. WRAP (2010). Press release: Industry recommendations unveiled to reduce household food waste, 19 August 2010.
  16. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1221/2008 z dnia 5 grudnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1580/2007 ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzeń Rady (WE) nr 2200/96, (WE) nr 2201/96 i (WE) nr 1182/2007 w sektorze owoców I warzyw w zakresie norm handlowych: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:336:0001:0080:PL:PDF
  17. Food and Agriculture Organization (2011). Global food losses and food waste: extent, causes and prevention. Rome, Italy: http://www.fao.org/fileadmin/user_upload/ags/publications/GFL_web.pdf

 

Źródło: Europejska Rada Informacji o Żywności – EUFIC

[VP]