Czy wodorosty mają znaczenie żywieniowe?

albi_450x205Wodorosty były od wielu pokoleń składnikiem tradycyjnego sposobu żywienia społeczności żyjących nad brzegami morza. Obecnie są nadal spożywane w dużych ilościach we Wschodniej Azji, a zwłaszcza w Japonii, Chinach i Korei, natomiast ich spożycie w Europie jest niewielkie. Wodorosty wzbudziły ostatnio spore zainteresowanie jako wartościowe źródło cennych dla zdrowia składników odżywczych. Podejmijmy próbę sprawdzenia, czy jest to prawdą.

Rodzaje wodorostów

Wodorosty należą do alg, które żyją w środowisku słonej wody i (podobnie jak rośliny rosnące na lądzie) niezbędne jest im światło słoneczne dla przetrwania. Znanych jest ponad dziesięć tysięcy gatunków, z których wiele jest jadalnych. Często spożywany czerwony wodorost nosi nazwę nori. W Japonii nori stosuje się do owijania sushi, ale jest on również znany jako jadalny wodorost w Szkocji, a w Walii był tradycyjnie stosowany do wykładania pojemników, w których pieczono miejscowy płaski chleb. Kombu oraz wakame należą do wodorostów brązowych. Są stosowane na Dalekim Wschodzie jako składniki smakowe do pieczystych i zup. Wodorosty zielone, do których zalicza się m. in. morską sałatę i morską trawę, które spotyka się wokół wybrzeży Wielkiej Brytanii, Irlandii i Skandynawii, są spożywane w postaci surowej jako składnik sałatek lub gotowanej z zupach. Inne jadalne wodorosty to hipiki, wrack, morskie spaghetti, dulse (Rhodymena palmata) i mech irlandzki albo karagen. Wodorosty są zwykle sprzedawane w postaci suszonej.

Zawartość żywieniowa – może „Wartość żywieniowa”

W niedawno przeprowadzonym badaniu poddano analizie skład wielu gatunków wodorostów morskich i dokonano porównania średniej ich porcji (8 g postaci wysuszonej) z poziomami zalecanego spożycia oraz ze składem typowych produktów spożywczych.1

Składniki mineralne

Wodorosty wchłaniają składniki mineralne z wody i dlatego obfitują w wiele makroskładników mineralnych oraz składników śladowych. Zawartość wapnia i żelaza jest dużo wyższa niż w roślinach lądowych. Na przykład porcja zawierająca 8 g suszonego kombu dostarcza znacznie więcej wapnia niż szklanka mleka, a porcja dulse zawiera więcej żelaza niż 100 g polędwicy (chociaż może być ono gorzej wchłaniane). W skład wodorostów wchodzą duże ilości jodu, niezbędnego dla prawidłowej pracy tarczycy. Jednak niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka ostrzega przed gatunkami wodorostów o szczególnie wysokiej zawartości jodu i zaleca ustalenie górnych bezpiecznych poziomów jodu dla produktów pochodzących z wodorostów.2 Należy dodać, że wodorosty brązowe mogą gromadzić duże ilości metali ciężkich, na przykład arsenu. W badaniu z 2004 r. stwierdzono, że wodorost hipiki zawiera istotne stężenie arsenu.3 W związku z tym brytyjska Food Standards Agency zaleca konsumentom unikania spożywania hijiki.4 Na końcu trzeba też wspomnieć, że w związku z wysokimi stężeniami sodu w wodorostach, powinny brać ten fakt pod uwagę osoby, które powinny ograniczać jego spożycie.

Błonnik pokarmowy

Wodorosty zawierają duże ilości rozpuszczalnych frakcji błonnika, takich jak alginiany, karaginian i agar, które nie podlegają trawieniu w jelitach i dlatego mogą przyczynić się do szybszego występowania poczucia sytości. Alginiany i karaginian pochodzące z wodorostów  są często wykorzystywane w przemyśle spożywczym (np. przy wyrobie kiełbas czy niektórych wyrobów piekarniczych) dla nadania produktom właściwej stabilności i tekstury. Chociaż wyciągi zawierające błonnik pokarmowy pochodzący z wodorostów mogą w pewien sposób wspierać odchudzanie, to jednak należy zauważyć,  że wpływ wodorostów na łaknienie (i kontrolę masy ciała)  jest podobny do działania owoców i warzyw. Jedna porcja suszonych wodorostów dostarcza około jednej ósmej dziennego zapotrzebowania osoby dorosłej na błonnik pokarmowy, co jest ilością zbliżoną do ilości błonnika zawartej w jednym bananie.1

Inne składniki odżywcze

Wodorosty zawierają bardzo małe ilości tłuszczu, a niektóre odmiany obfitują w białko. Wiele wodorostów ma wysoką zawartość niezbędnych aminokwasów, podobną do jaj i warzyw strączkowych. W wodorostach znajdują się istotne ilości witamin A, C i E, a ponadto są one jednymi z nielicznych źródeł roślinnych witaminy B12, co jest ważne zwłaszcza dla osób stosujących dietę wegańską lub wegetariańską.

Potencjalne własności zdrowotne

Wodorosty są szeroko stosowane w medycynie chińskiej, natomiast ich efekt terapeutyczny jest słabo poznany we współczesnej medycynie zachodniej. Wstępne wyniki badań sugerują, że niektóre polisacharydy, nazywane fukoidanami, które są obecne w takich wodorostach brązowych, jak kombu i wakame, mogą mieć własności przeciwnowotworowe.5 Jednak te potencjalne korzyści zdrowotne nie zostały jeszcze potwierdzone w badaniach u ludzi. Błonnik pokarmowy korzystnie wpływa na pracę przewodu pokarmowego i metabolizm lipidów. Wydaje się, że wodorosty mogą mieć również działanie przeciwzapalne i anty-oksydacyjne, ale i w tym przypadku te działania muszą być potwierdzone w badaniach przeprowadzonych u ludzi.6

Wnioski

Wodorosty są znakomitym źródłem błonnika pokarmowego, składników mineralnych i roślinnych składników odżywczych (fitoskładników). Mogą być spożywane bezpiecznie, chociaż należy pamiętać o potencjalnie istotnym ryzyku związanym z obecnością sodu, jodu i metali ciężkich. Wodorosty mogą stanowić pożyteczny element zróżnicowanego sposobu żywienia. Można nimi posypywać ryż, dodawać do ziemniaków i sałatek oraz do zup, fasoli i gulaszów.

Piśmiennictwo
  1. MacArtain P, Gill CIR, Brooks M, Campbell R, Rowland IR. (2007) Nutritional value of edible seaweeds. Nutrition Reviews 65:535-543
  2. Gesundheitliche Risiken durch zu hohen Jodgehalt in getrockneten Algen. Aktualisierte Stellungnahme Nr. 026/2007 des Bundesamts für Risikobewertung vom 22. Juni 2004
  3. Rose M, Lewis J, Langford N, Baxter M, Origgi S, Barber M, MacBain H, Thoma K. (2007) Arsenic in seaweed-forms, concentration and dietary exposure. Food Chemistry and Toxicology 45:1263-1267
  4. http://www.food.gov.uk/news/pressreleases/2004/jul/hijikipr
  5. Cumashi A, Ushakova NA, Preobrazhenskaya ME, D’Incecco A, Piccoli A, Totani L, Tinari N, Morozevich GE, Berman AE, Bilan MI, Usov AI, Ustyuzhanina NE, Grachev AA, Sanderson CJ, Kelly M, Rabinovich GA, Iacobelli S, Nifantiev NE. (2007) A comparative study of the anti-inflammatory, anticoagulant, antiangiogenic, and antiadhesive activities of nine different fucoidans from brown seaweeds. Glycobiology 17:541-542
  6. Shin HC, Hwang HJ, Kang KJ, Lee BH. (2006) An antioxidative and anti-inflammatory agent for potential treatment of osteoarthritis from Ecklonia cava. Archives of Pharmaceutical Research 29(2):165-171

 

Źródło: Europejska Rada Informacji o Żywności – EUFIC
Zdjęcie: archiwum VegePolska